Những dấu hiệu khi thiếu sắt gây đau đầu

Sắt đóng vai trò rất quan trọng trong việc sản sinh ra hemoglobin – là loại protein giúp hồng cầu vận chuyển oxy tới các tế bào trong cơ thể. Cho nên khi bị thiếu sắt thì sẽ dẫn đến thiếu máu, điều này gây nguy hại đến quá trình chuyển oxy đến các cơ quan trong thân thể, trong đó não bộ bị ảnh hưởng và gây tác hại lớn nhất. 1 Trong những biểu hiện của nó là bị thiếu sắt gây đau đầu.

Các biểu hiện thường gặp khi bị thiếu sắt?

• Mệt mỏi, kiệt sức là dấu hiệu thường gặp nhất của việc cơ thể bạn bị thiếu sắt, nhưng nó cũng dễ nhầm lẫn với những bệnh khác nên khó phát hiện.
• Xanh xao: như đã nhắc ở trên hemoglobin được sản sinh trong khoảng sắt, nó sở hữu tác dụng giúp máu đỏ và đem đến sắc thái hồng hào cho da. Lúc bị thiếu sắt thì lượng protein này sẽ tiếp thu hết sắc hồng khỏi làn da và làm cho da nhợt nhạt, xanh mét, trong môi, răng, trong mi mắt có màu đỏ nhạt hơn bình thường.
• Thay đổi tâm lý: thiếu sắt có thể làm bạn bị thay đổi tâm lý. Bạn trở nên dễ gắt gỏng hơn, khó chịu, thường xuyên bị chóng mặt, choáng váng. Trạng thái thiếu sắt kéo dài bạn có thể có nguy cơ bị bệnh trầm cảm.
• Đau đầu: do bị thiếu sắt gây đau đầu cũng là 1 hiện tượng dễ hiểu. Bởi máu sở hữu tác dụng dẫn truyền oxy và những dưỡng chất lên cho các dây tâm thần trung ương hoạt động, mà lúc thiếu máu thì oxy vận chuyển lên não cũng bị thiếu. Dù rằng các mô khác trong cơ thể có ưu tiên tải máu và oxy lên cho não nhưng cũng chẳng thể phân phối đủ oxy ở mức tối ưu, do vậy các động mạch của não bị sưng lên và gây đau đầu.
• Tác động tới hệ tim mạch: thiếu sắt tức thị gây ra tình trạng thiếu máu, điều này đồng nghĩa với việc oxy không thể chuyển tới hệ tim mạch, khiến cho người bệnh cảm thấy khó thở, thở gấp. Dù cho có nỗ lực hít thở sâu đến mức nào thì cũng chẳng thể cảm thấy đủ ko khí.

Hậu quả khi bị thiếu sắt gây đau đầu là gì?

Thiếu sắt hay nói cách khác là bị thiếu máu, làm cho não bộ bị thiếu hụt oxy, thấp hơn mức thông thường nên thường gây ra những rối loạn hoạt động của não bộ. Tình trạng bị thiếu sắt gây đau đầu kéo dài, ko được bổ sung kịp thời sẽ gây ra những hậu quả như:

• Loạn ngôn ngữ, không nhắc được: do bị thiếu sắt, làm oxy ko chuyên chở lên dây tâm thần trung ương được và gây ra hiện trạng bị loạn chức năng những dây tâm thần, khiến người bệnh kể lăng mất kiểm soát, nhắc ngọng, thậm chí không kể được.
• Bị tê liệt: tùy vào chừng độ thiếu sắt mà người bệnh bị tê liệt nặng hay nhẹ. Với thể là chỉ bị liệt 1 bên tay, 1 bên chân, nửa người, liệt cả người.
• Đau nhức đầu thường xuyên và dữ dội: những người bị thiếu sắt gây đau đầu, ban sơ thường xuất hiện khu trú ở một vùng đầu sau lan rộng ra các vùng khác. Cơn đau lan từ đầu xuống cổ vai gáy, bả vai. Cơn đau mang thể dữ dội hơn giả dụ người bệnh không bổ sung sắt kịp thời cho cơ thể. Thậm chí với thể gây nguy hiểm đến tính mệnh do não bộ bị thiếu oxy lâu ngày.

Như vậy cần phải bổ sung sắt kịp thời lúc có biểu hiện bị thiếu hụt. Nếu như bị đau đầu do thiếu sắt gây ra thì người bệnh tuyệt đối không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau mà cần phải đi khám bác sĩ để có chẩn đoán chính xác và hỗ trợ điều trị kịp thời.

Hiện tượng đau đầu buồn nôn khi có kinh nguyệt

Đau đầu buồn nôn khi có kinh nguyệt là hiện tượng thường thấy ở chị em phụ nữ khi tới kỳ kinh. Vậy nguyên nhân khiến chị em bị đau đầu khi có kinh nguyệt là do đâu, mời bạn đọc tham khảo các thông tin dưới đây:
Nguyên nhân đau đầu buồn khi có kinh nguyệt

Như đã đề cập, hiện tượng đau đầu khi có kinh nguyệt là bình thường và thường thấy ở chị em phụ nữ, cơn đau có thể xuất hiện dữ dội, hoặc đôi khi chỉ là cảm giác đau nửa đầu (dạng phổ biến), cơn đau này còn được gọi là "đau đầu hành kinh" (menstrual migraine).
Bên cạnh đó, đau đầu buồn nôn khi có kinh nguyệt ở phụ nữ chiếm đến 70% các ca đau nửa đầu nói chung.
Các cơn đau nhức nửa đầu thường xuất hiện trước ngày đèn đỏ một đôi ngày, sau đó kéo dài trong các ngày hành kinh và giảm dần cho tới hết kỳ kinh. Kèm theo hiện tượng đau đầu này thường là cảm giác chóng mặt, hoa mắt, cơ thể mệt mỏi, nôn nao, buồn nôn, tức ngực, ý thức thiếu ổn định gây cảm giác dễ nổi giận, buồn phiền...
Nguyên nhân chính và chủ yếu gây nên chứng đau nửa đầu này là do sự biến động lượng estrogen của cơ thể trong các ngày hành kinh, bởi vậy tới khi chấm dứt kỳ kinh, cơ thể chị em lại trở về trạng thái bình thường, cảm giác đau đầu cũng đỡ dần đi.
Ngoài nguyên nhân do biến đổi estrogen, còn tồn tại các nguyên nhân khác làm cho nữ giới bị nhức đầu lúc với kinh. Đó là sự bít tất tay của hệ tâm thần trước chu kỳ kinh gây ra do những rối loạn một mực về hệ thống đàm đạo chất, sản sinh hormone…
Đặc biệt, gốc tự do và các hóa chất trung gian sinh ra trong công đoạn chuyển hóa ở não làm gia tăng hoạt động bạch huyết cầu, khởi phát quá trình viêm, sản sinh chất gây giãn mạch khiến tổn thương nội mạc mạch máu. Các cơ chế phức tạp này dẫn đến rối loạn vận mạch, khiến cho mạch máu não giãn nở, biến đổi bất thường gây nên cơn đau nửa đầu. Những triệu chứng này tuy ko tác động lớn đến tình hình sức khỏe nhưng lại gây ra những ảnh hưởng nhất định tới chất lượng cuộc sống của chị em.
một lý do nữa làm cho bạn thấy nhức đầu, chóng mặt, bủn rủn hoặc lạnh tay chân trong các ngày này là do bạn đang bị mất một lượng máu đáng kể trong kỳ kinh nguyệt. Bên cạnh đó, đây không phải là 1 bệnh lý giả dụ cơn đau diễn ra trong sức chịu chứa và có tính chu kỳ.

Mẹo chữa trị đau nhức đầu không cần dùng thuốc

Việc sử dụng thuốc giảm đau để giảm đau nhức đầu rất có hại đến sức khỏe của bạn. Thay vì dùng thuốc, người bệnh nên sử dụng những cách đơn giản và an toàn hơn sau đây.

Đau nhức đầu là triệu chứng của rất nhiều căn bệnh bởi thế nó rất khó xđ được nguyên nhân gây bệnh. Theo những chuyên gia, cần vô cùng cẩn thận với các cơn nhức đầu kéo dài vì nó có thể là nguyên nhân của các bệnh nguy hiểm như: Bệnh về não (xuất huyết não, áp huyết thấp, áp huyết cao, thiếu máu não); bệnh về tim mạch (nhồi máu cơ tim, xơ vữa động mạch…).

Bên cạnh đó, với các cơn đau đầu bị ảnh hưởng bởi thời tiết, thiếu ngủ, căng thẳng, stress… thường chỉ kéo dài một thời gian ngắn rồi tự hết mà ko phụ thuộc vào thuốc.

Để cơn nhức đầu mau chóng biến mất, đầu tiên bạn cần học cách xoa bóp bấm huyệt kết hợp với một số loại dầu gió, dầu bạc hà thích hợp. Những huyệt này là nơi tập hợp những đầu mút thần kinh. Để kích thích tăng khả năng tuần hoàn máu lên não, bạn có thể day huyệt theo vòng cung từ hai bên thái dương vòng lên trán rồi chấm dứt tại điểm giao 2 chân mày.

Tuy nhiên, bạn hãy tự xác định nguyên nhân của cơn đau và chăm sóc mình theo phương pháp sau đây:

Đau đầu do thay đổi thời tiết

Thay đổi thời tiết là nguyên nhân gây đau nhức đầu thường gặp nhất. Mỗi khi thời tiết thay đổi đột ngột sẽ tác động lên cơ thể chúng ta, nhất là hệ thần kinh và tuần hoàn, làm cho những tín hiệu về não bộ bị rối loạn, mạch máu co giãn đột ngột dẫn tới đau mỏi toàn thân và đầu thì nhức buốt. Các người huyết áp thấp, huyết áp cao, viêm xoang kinh niên, viêm khớp mãn tính sẽ cảm nhận sự đổi thay này rõ rệt nhất.

Để phòng chống chứng nhức đầu do thời tiết thay đổi, chúng ta cần tập luyện thể dục thể thao, ăn uống, nghỉ ngơi và sinh hoạt hợp lý để tăng sức đề kháng chống lại sự biến đổi của thời tiết.

Đau đầu do áp lực căng thẳng

Stress, căng thẳng, lo lắng, hoạt động trí não quá mức gây cho những cơ ở đầu, trán và cổ sẽ kích thích mạnh đến những cơ và dây thần kinh vùng đầu mặt, dẫn tới đau đầu.

Để giảm thiểu đa đầu vì bít tất tay, bạn cần thay đổi lối sống và học cách thức thư giãn cơ thể và ý thức để tránh những yếu tố kích thích. Sở hữu thể thư giãn bằng phương pháp ngâm mình trong bồn nước ấm, đi bách bộ dưới hàng cây xanh để ý thức thanh thoát.

ngoài ra, nên thường xuyên đi bộ, đạp xe, hay thiền, hít thở sâu, yoga và thoa bóp, cùng với khiến việc nghỉ ngơi điều độ để dự phòng chứng đau đầu này.

Đau đầu do thiếu ngủ, ngủ ko sâu

Mất ngủ, ngủ ko đủ giấc, ngủ ko sâu... Khiến lượng hormon serotonin trong cơ thể giảm tốt. Lúc serotonin giảm sẽ làm cho huyết mạch giãn ra; đồng thời kích thích mạnh lên những dây thần kinh có can dự tới chứng đau đầu, nhất là đau nửa đầu làm các dây tâm thần này phóng thích các hóa chất gây đau.

Để hạn chế hiện trạng này, bạn nên đi ngủ và thức dậy cùng 1 thời khắc mỗi ngày. Kế bên việc tập thể dục thường xuyên để mang giấc ngủ sâu hơn, các người mất ngủ, ngủ không đủ giấc, giấc ngủ chập chờn… cần cắt bỏ hoàn toàn các thực phẩm mang chất cafein trong khẩu phần ăn.

Đau đầu trong công đoạn kinh nguyệt

Theo những nghiên cứu công nghệ, phụ nữ là đối tượng mắc bệnh đau đầu chính yếu sở hữu tỉ lệ cao gấp 3 lần nam giới. Đối mang đàn bà ở độ tuổi sinh sản, việc tiêu dùng thuốc giảm thiểu thai quá phổ thông sẽ làm cho tăng nguy cơn xuất hiện cơn đau, do nội tiết tố thay đổi quá nhanh.

Để cải thiện trạng thái này, đầu tiên, đòi hỏi người bệnh cần đổi thay để sở hữu lề thói và lối sống tích cực. Cần mang chế độ ăn uống, tập dượt và chế độ sinh hoạt hợp lý để với sức khỏe thể giảm thiểu xa căn bệnh này.

Đau đầu do tiêu dùng phổ biến chất kích thích

Rợu bia và các chất kích thích là góp phần rất to trong việc khiến cho đầu óc mỏi mệt. Thức uống rất tích cực trong việc phòng hạn chế đau đầu là những loại nước khoáng, nước trà xanh và các loại nước hoa quả.

Bên cạnh đó, những loại thực phẩm như pho mát, xúc xích, đồ nguội và các loại giết mổ chế biến sẵn khácđều gây co thắt và giãn nở mạch máu đột ngột, gây ra chứng đau đầu.

Đôi khi cơ thể bị thiếu nước cũng khiến nhiều người bị đau đầu. Do đó một cách đơn giản để cải thiện tình hình là hãy uống đủ nước và uống thường xuyên để giảm thiểu mất nước. Bạn cũng nên hạn chế các đồ uống đựng caffein bởi chúng có thể gây đau đầu.

Làm sao khắc phục tình trạng nhức đầu, ảo giác

Dạo này em thường mệt mỏi và hay quên, xin hỏi bác sĩ là bệnh gì?

Em thường bị ảo giác, suy nghĩ nhiều và hay nhức đầu lắm. Ai nói chuyện em cũng cảm thấy rất bực và thích chơi một mình. Em thường mau quên, bài học xong là không nhớ gì cả. Xin cho biết em có bị vấn đề gì về thần kinh không? (Doc gia).

Ảnh: Health.

Trả lời:
Chào em,
Những lời chia sẻ trong thư cho thấy em nhận biết khá rõ về những khó khăn mà mình đang gặp phải. Một số biểu hiện về rối loạn lo âu, cụ thể là hiện tượng stress, những triệu chứng mệt mỏi, hay quên, suy nghĩ nhiều, bị ảo giác, nhức đầu có lẽ sẽ kèm theo mất ngủ đang ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của em. Như thế sẽ khiến em rất khó để tập trung vào việc học hành.
Nguyên nhân vấn đề này có thể do em đã chứng kiến một chuyện gì đó trong quá khứ gây sự căng thẳng, sợ hãi hoặc bản thân đang chịu áp lực về gia đình, tình cảm, công việc, các mối quan hệ xã hội mà không tìm được sự công nhận sức mạnh bản thân.
Do em mệt mỏi về thể chất và bất an về tinh thần nên sẽ khó cởi mở giao tiếp với mọi người. Nếu em càng khép mình và hạn chế giao tiếp thì sẽ làm các triệu chứng stress trở nên nghiêm trọng và có thể dẫn đến trầm cảm. Em nên tâm niệm ai cũng cần phải giao tiếp, và mỗi người đều có những tiềm năng đặc biệt để thể hiện, bản thân em chắc chắn cũng có rất nhiều ưu điểm.
Em nên xác định vấn đề mình thường lo âu là gì, sau đó đối diện để giải quyết hoặc nhờ sự trợ giúp của người thân, bạn bè, bác sĩ tâm lý. Bên cạnh đó nên tham gia tập thể thao như bộ môn yoga sẽ giúp em cân bằng cảm xúc và tinh thần.
Em hãy chia sẻ tình trạng của mình cho gia đình, người bạn thân thiết và mong muốn được hỗ trợ trong giao tiếp để được giúp đỡ. Bên cạnh đó tham gia các công tác xã hội, đoàn, hội và đi chơi cùng các bạn để thư giãn em nhé. Nếu tình trạng vẫn không cải thiện, em nên đến khám ở cơ sở y tế có chuyên khoa Thần kinh để được bác sĩ tư vấn hướng khắc phục cụ thể.
Điều quan trọng là hãy cố gắng duy trì các sinh hoạt điều độ và khỏe mạnh em nhé.

Ban tư vấn Tổng đài 1900 6233
Viện Tâm lý và Giáo dục Pháp luật

Nội dung: http://suckhoe.vnexpress.net/tin-tuc/cac-benh/lam-sao-khac-phuc-tinh-trang-nhuc-dau-ao-giac-3243236.html

Giảm ngay béo phì với cháo lá sen cực tốt

Để nấu loại cháo này, cần chuẩn bị lá sen tươi 1 tàu, gạo tẻ 100 g, đường trắng vừa đủ; có thêm đậu xanh 30 g càng tốt. Nếu không sẵn lá sen tươi, có điều kiện dùng lá sen khô nhưng trước khi dùng phải ngâm nước cho mềm.

Theo y học cổ lan truyền, lá sen vị đắng, tính bình, có tác dụng thanh nhiệt, lợi thấp, chỉ khát, sinh tân, cầm máu; thường xuyên được dùng để chữa những triệu chứng đi lỏng do thử thấp, chóng mặt, phù thũng, nôn ra máu, chảy máu cam, băng lậu huyết, đại tiện ra máu, nhanh mặt sau khi sinh con... Kinh nghiệm dùng lá sen hãm uống thay trà hoặc uống tro lá sen để phòng chống lại béo phì đã được ghi lại trong những y thư cổ như Bản thảo bị yếu, Bản thảo cương mục...

Các nghiên cứu hiện đại cho thấy, các chất trong lá sen có thể làm giảm bớt cholesterol máu một cách rõ rệt, chữa trị hội triệu chứng rối loạn lipid máu và giảm bớt béo.
Những cách nấu cháo lá sen
- Lá sen rửa sạch, thái vụn, sắc lấy nước (bỏ bã) rồi cho gạo vào nấu nhừ thành cháo, chế thêm đường trắng, chia ăn vài lần trong ngày.
- Cho gạo vào nồi nấu thành cháo trước, sau đó dùng lá sen (đã cắt bỏ cuống và viền quanh) đậy lên trên mặt cháo, tiếp tục đun cho đến khi mùi thơm của lá sen thấm đượm vào cháo là được.
- Dùng lá sen rửa sạch chần qua nước sôi, lót dưới đáy nồi rồi đổ cháo đang sôi lên trên, đậy kín vung trong 5 phút, sau đó bỏ lá sen ra, chế thêm đường là được.
- Nếu có thêm đậu xanh thì ninh đậu trước. Khi chín, cho gạo và lá sen vào nấu thành cháo loãng, chế thêm đường, chia ăn vài lần trong ngày.
Công dụng: Cháo lá sen có công dụng thanh nhiệt, giải thử, kiện não, sinh tân dịch, hạ huyết áp và hạ mỡ máu. Đây là món ăn mát bổ, rất thích hợp trong điều kiện thời tiết nắng nóng. Nó đặc biệt tốt đối với các người béo phì, cao huyết áp, rối loạn lipid máu, viêm đường tiết niệu, rối loạn tiêu hóa do thấp nhiệt, phù thũng, người mắc một số triệu chứng xuất huyết (chảy máu cam, băng huyết, lậu huyết), hoa mắt nhanh mặt sau khi sinh con...
TS Hoàng Khánh Toàn, Sức Khỏe & Đời Sống

Cách để hạn chế đau đầu khi trời nắng nóng

Cung cấp nước, thêm muối và khoáng chất, lựa chọn trang phục thoáng mát, giữ nhiệt độ luôn ở mức bình thường giúp cơ thể giảm bớt nhiệt dưới tác động của môi trường, tránh những căn bệnh mùa hè.
Uống từ 2,5 đến 3 lít nước hàng ngày
Nắng nóng làm cơ thể tiết nhiều mồ hôi và mất nước. Vì thế cơ thể cần uống nhiều nước hơn để bù đắp lượng nước thiếu hụt. Hãy uống ngay cả lúc ko cảm thấy khát. Trong mùa nắng nóng, lượng nước cần nạp vào phải 2,5 - 3 lít. Bên cạnh đó, bạn có khả năng uống thêm các loại nước mát có chức năng giải nhiệt như rau má, lá vối, sắn dây, nước mía, nước chanh… lưu ý, nước đá mát lạnh cũng giúp thân thể "đã khát" hơn nhưng không nên uống nhiều vì dễ gây viêm họng.
Bổ sung muối và khoáng chất cho cơ thể
Tiết mồ hôi nhiều cũng là nguyên nhân thiếu hụt lượng muối cho thân thể. Nếu không kịp bổ sung muối khoáng cho cơ thể điện giải, thân nhiệt sẽ tăng cao rất dễ dàng dẫn đến sốt và các bệnh khác nhau. Các loại muối khoáng tự nhiên có trong rau xanh và trái cây. Chế độ ăn mùa nóng nên có nhiều rau và hãy uống thêm mỗi ngày một ly nước ép trái cây có nhiều trong mùa này như: cam, chanh, ổi, dưa hấu… Thủ sẵn vài gói Oresol trong nhà và pha nước uống ngay nếu bạn cảm thấy trong người nóng bức. Nước biển khô sẽ giúp thân thể điện giải, hạ thân nhiệt nhanh chóng.
Chọn trang phục thoáng mát
Trang phục màu tối hoặc sậm màu hấp thu bức xạ nhiệt rất tốt, làm thân thể nóng thêm. Vì thế hãy chọn các màu sắc tươi sáng để giảm thiểu nhiệt cơ thể như: trắng, vàng chanh, màu pastel... Chất liệu vải thoáng mát, thấm hút mồ hôi để cũng khiến bạn cảm thấy thoải mái và dễ chịu hơn. Với những ai thường ra ngoài, nên chọn những bộ quần áo che ngăn chặn kín cơ thể hoặc mặc thêm phụ kiện chống nắng để tránh gây ung thư da.
Cân bằng nhiệt độ cơ thể
Nhiệt độ môi trường xung quanh quá cao cũng tác động đến thân nhiệt thân thể. Nếu sống trong môi trường thoáng mát, có nhiệt độ và độ ẩm ổn định, thân thể con người cảm thấy thoải mái và khoẻ khoắn hơn. Trạng thái lo âu, stress và mệt mỏi do thời tiết ảnh hưởng cũng giảm bớt hẳn. Sử dụng quạt phun sương là một trong các cách hiệu quả để có một môi trường thoáng mát mà k phải lo ngại vấn đề khô da hay gây ra các bệnh về hô hấp.
Phương Thảo / Vnexpress

Rối loạn phân liệt cảm xúc

Tổng quan

Rối loạn phân liệt cảm xúc là một dạng rối loạn loạn thần mà người bệnh có các triệu chứng của tâm thần phân liệt như ảo giác hoặc hoang tưởng và cả triệu chứng của rối loạn cảm xúc như trầm cảm hoặc hưng cảm. Vì như thế cho nên nhiều bệnh nhân thường bị chẩn đoán nhầm lần đầu thành rối loạn lưỡng cực hoặc tâm thần phân liệt.

Rối loạn phân liệt cảm xúc ảnh hưởng khoảng 0.3% Dân số Mỹ. Không có sự khác biệt giới với rối loạn này, tỷ lệ mắc bệnh giữa nam giới và nữ giới tương đương nhau nhưng nam giới thường bộc phát bệnh ở độ tuổi trẻ hơn.

Những giai đoạn của rối loạn phân liệt cảm xúc có thể rất khác với mỗi người vì thế nên bệnh vẫn chưa được hiểu hoặc định nghĩa rõ ràng như những dạng rối loạn tâm thần khác. Nếu không được chữa trị thì rối loạn phân liệt cảm xúc có thể dẫn đến các vấn đề gây ảnh hưởng tới hoạt động hoặc khả năng làm việc ở trường, ở công ty hoặc các tình huống xã hội. Những người mắc dạng rối loạn này có thể cần sự giúp đỡ với các hoạt động thường ngày. Các phương pháp chữa trị có thể giúp quản lý các triệu chứng và cải thiện cuộc sống.

By Martin Waldbauer

Triệu chứng

Đặc điểm chính của rối loạn phân liệt cảm xúc là giai đoạn bộc phát bệnh không gián đoạn với những triệu chứng của Rối loạn trầm cảm hoặc Rối loạn lưỡng cực, hay cả hai, đồng xuất hiện với những triệu chứng của rối loạn tâm thần phân liệt. Một số các triệu chứng bệnh có thể bao gồm:

– Ảo giác, nhìn thấy hay nghe thấy những thứ không có thật.

– Hoang tưởng, những niềm tin sai lệch căn cố dù cho có những bằng chứng phản bác lại.

– Rối loạn tư duy, bệnh nhân có thể đổi chủ đề rất nhanh hoặc đưa ra những câu trả lời không hề liên quan tới câu hỏi.

– Trầm cảm: trải nghiệm cảm giác buồn bã, trống rỗng, vô dụng hoặc những triệu chứng trầm cảm khác.

– Hưng cảm: cảm giác hưng phấn tột cùng, suy nghĩ lướt qua khá nhanh, có những hành vi nguy hiểm không cân nhắc hoặc các triệu chứng khác của hưng cảm.

Để đáp ứng tiêu chuẩn chẩn đoán của rối loạn phân liệt cảm xúc, các đặc điểm chính của bệnh phải xuất hiện không gián đoạn trong suốt giai đoạn bệnh lý (period of illness), được tính từ lúc bệnh bộc phát cho đến khi bệnh nhân hoàn toàn hồi phục trong một khoảng thời gian nhất định và không còn biểu hiện bất kỳ triệu chứng nào của bệnh. Với một số người, giai đoạn này có thể kéo dài suốt vài năm hoặc vài thập kỷ.

Giai đoạn bệnh lý với những triệu chứng của rối loạn cảm xúc đồng xuất hiện với tâm thần phân liệt phải thỏa mãn đầy đủ tiêu chuẩn chẩn đoán của Rối loạn trầm cảm hoặc Rối loạn lưỡng cực với Tâm thần phân liệt. Các triệu chứng Rối loạn trầm cảm phải kéo dài ít nhất hai tuần, Rối loạn lưỡng cực kéo dài ít nhất một tuần và với Tâm thần phân liệt thì ít nhất một tháng.

Các triệu chứng của rối loạn phân liệt cảm xúc có thể xảy ra theo nhiều chiều hướng khác nhau. Một trong những chiều hướng điển hình là bệnh nhân có triệu chứng ảo thanh hoặc hoang tưởng kéo dài 2 tháng và sau đó là giai đoạn trầm cảm. Những triệu chứng loạn thần và giai đoạn trầm cảm xuất hiện trong khoảng 3 tháng . Sau đó bệnh nhân hồi phục hoàn toàn khỏi giai đoạn trầm cảm, nhưng những triệu chứng loạn thần vẫn tiếp tục kéo dài trong một tháng sau đó trước khi biến mất. Tổng thời gian bệnh lý kéo dài khoảng 6 tháng với duy nhất triệu chứng loạn thần trong 2 tháng đầu, sau đó triệu chứng loạn thần và trầm cảm đồng xuất hiện trong 3 tháng tiếp theo và ở tháng cuối cùng thì chỉ còn mỗi triệu chứng loạn thần.

Những triệu chứng này không phải là hệ quả từ việc dùng thuốc như cocaine, hoặc những tình trạng y tế khác như u não.

Rối loạn phân liệt cảm xúc có thể chia làm hai loại tùy theo những triệu chứng cảm xúc của bệnh:

– Loại trầm cảm: chỉ có những triệu chứng của rối loạn trầm cảm.

– Loại lưỡng cực: chỉ có những triệu chứng hưng cảm, có thể có hoặc không có giai đoạn trầm cảm.

Rối loạn phân liệt cảm xúc gây ảnh hưởng tới những chức năng bình thường, hạn chế những mối quan hệ xã hội và khiến người bệnh khó tự chăm sóc bản thân. Đồng thời, người bệnh còn có nguy cơ lạm dụng chất. Tuy các bằng chứng lâm sàng còn hạn chế nhưng Rối loạn nhân cách phân liệt, Rối loạn nhân cách ranh giới hay Rối loạn nhân cách hoang tưởng có thể xuất hiện trước rối loạn phân liệt cảm xúc.

Ví dụ lâm sàng

Anh Nehru là một người đàn ông 32 tuổi, di cư từ Ấn Độ sang Mỹ khi anh mới 13 tuổi. Anh trai anh đã đưa anh đến phòng cấp cứu ở Atlanta, bang Georgia sau khi hàng xóm phàn nàn rằng anh đã đứng giữa đường, quấy rối những người khác về niềm tin tôn giáo. Khi gặp bác sĩ tâm thần, anh cứ lặp đi lặp lại "Tôi là Vishnu. Tôi là Krishna" (những vị thần trong tôn giáo Hindu ở Ấn Độ)

Nehru đã sống cùng anh trai và chị dâu mình suốt 7 tháng qua, đồng thời cũng đi khám ở phòng khám ngoài. Trong 4 tuần gần đây, hành vi của anh càng ngày càng tệ và gây phiền nhiễu nhiều hơn. Anh đánh thức anh trai mình bất kể giờ nào giữa đêm chỉ để bàn luận những vấn đề về tôn giáo. Anh thường tự trả lời với những âm thanh hay giọng nói mà chỉ anh mới có thể nghe được. Anh không tắm rửa cũng không thay đổi quần áo

Nehru thừa nhận rằng bắt đầu khoảng 5 năm về trước anh bắt đầu nghe thấy những giọng nói xuyên suốt cả ngày. Có rất nhiều giọng nói, thường bàn luận về hành vi và thảo luận về anh như thể người thứ ba, nó thường bắt đầu rất nhẹ nhàng ("Nhìn cậu ta kìa, cậu ta chuẩn bị ăn") đến những lời nói mang tính sỉ nhục ("Thật đúng là một tên ngốc. Cậu ta chẳng biết gì cả.")

Giữa những giai đoạn bệnh lý, theo lời bác sĩ ở phòng khám ngoài và anh trai thì Nehru là một người im lặng, có phần nào cách ly với mọi người. Nehru bảo, khoảng 6 tháng gần đây với cường độ tăng dần, các giọng nói bắt đầu bảo với Nehru anh là tân Messiah, Jesus, Vishnu, và Krishna và anh nên xây dựng tôn giáo riêng của mình. Anh bắt đầu trải nghiệm cơn sóng năng lượng, "để tôi có thể truyền bá chân lý của mình" và ngủ rất ít.

Trong lúc được phỏng vấn, Nehru đang trong cơn hưng cảm, nói rất nhanh và khó có thể theo kịp lời nói của anh. Anh đi dọc lên xuống khu vực bệnh viện và khi gặp bác sĩ, anh sẽ tóm lấy tay người đó, kề sát khuôn mặt mình và bắt đầu nói với tốc độ rất nhanh và nhiệt tình về tôn giáo của mình. Giữa lúc truyền bá, đôi lúc anh sẽ bất chợt khen áo và cà vạt của bác sĩ hợp nhau như thế nào. Khi bị giới hạn hành động, anh trở nên ồn ào và giận dữ. Đồng thời anh cảm thấy bệnh viện là một phần âm mưu nhằm hạn chế anh truyền bá tôn giáo của mình.

Thảo luận

Anh Nehru có những triệu chứng ảo thanh kéo dài và xâm nhập đến mức anh không thể nào làm việc được. Những ảo giác này có vẻ liên tục và bắt đầu từ khi bệnh anh bộc phát 5 năm về trước. Thêm vào đó, anh cũng có các triệu chứng phù hợp với tiêu chuẩn của giai đoạn hưng cảm: cảm thấy hưng phấn, vĩ cuồng và khó chịu, cảm thấy áp lực cần phải nói và năng lượng dâng cao.

Nếu các bác sĩ không biết được rằng giữa các giai đoạn hưng cảm anh vẫn tiếp tục nghe thấy các giọng nói thì họ sẽ không ngần ngại mà chẩn đoán anh mắc Rối loạn lưỡng cực loại I. Tuy nhiên, chẩn đoán Rối loạn lưỡng cực loại I loại trừ trường hợp bệnh nhân có hoang tưởng hay ảo giác kéo dài ít nhất 2 tuần với sự vắng mặt của các triệu chứng rối loạn cảm xúc nổi bật. Vì thế, tình trạng anh Nehru nghe thấy những giọng nói khi không ở trong giai đoạn hưng cảm loại trừ chẩn đoán Rối loạn lưỡng cực loại I.

Các bác sĩ chú ý thấy giữa những giai đoạn hưng cảm, Nehru có những triệu chứng nổi bật của tâm thần phân liệt như hoang tưởng và ảo giác. Nên họ phải cân nhắc giữa chẩn đoán Tâm thần phân liệt với Rối loạn lưỡng cực chồng lên không xác định và Rối loạn phân liệt cảm xúc. Chìa khóa xác định tâm thần phân liệt là tổng thời gian của các giai đoạn hưng cảm phải ngắn so với tổng thời gian bộc phát bệnh lý. Tuy nhiên, các bác sĩ không thể biết rõ được giai đoạn hưng cảm của anh Nehru kéo dài bao lâu nhưng có thể tổng thời gian các giai đoạn này không quá 6 tháng trong suốt 5 năm anh phát bệnh. Vậy nó có được coi là ngắn hay không? Bởi vì DSM-IV không cung cấp hướng dẫn chi tiết nên các bác sĩ đặt nặng các triệu chứng hưng cảm dường như xuất hiện với từng giai đoạn loạn thần tăng dần. Vì thế cho nên các bác sĩ chẩn đoán Nehru mắc rối loạn phân liệt cảm xúc.

Nguyên nhân

Vẫn chưa biết được nguyên nhân chính xác gây ra rối loạn phân liệt cảm xúc là gì. Sự kết hợp của nhiều nguyên nhân có thể góp phần phát triển bệnh:

– Di truyền: rối loạn phân liệt cảm xúc thường xuất hiện trong gia đình có người thân mắc cùng bệnh, hoặc tâm thần phân liệt hay rối loạn cảm xúc lưỡng cực. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa nếu bạn có người thân mắc bệnh thì bạn sẽ chắc chắn mắc bệnh, mà nó có nghĩa bạn có khả năng mắc bệnh cao hơn những người khác.

– Cấu tạo não bộ và các chất hóa học: Cấu tạo não bộ và các chất hóa học ở những người mắc rối loạn phân liệt cảm xúc có thể khác theo nhiều cách mà khoa học mới bắt đầu tìm hiểu. Dung tích não ở một số phần, ví dụ như chất xám của người mắc bệnh ít hơn so với người bình thường. Tỷ lệ giảm bớt này tương đồng với người mắc tâm thần phân liệt, nhưng không thấy ở người mắc rối loạn cảm xúc lưỡng cực. Tuy nhiên vẫn chưa biết được chiều hướng mối quan hệ nguyên nhân-hậu quả này. Là bệnh rối loạn phân liệt cảm xúc dẫn đến sự thay đổi cấu trúc não bộ hay là sự thay đổi cấu trúc não bộ dẫn đến bệnh?

– Stress: Những sự kiện gây stress như người thân qua đời, hôn nhân kết thúc hay mất việc có thể kích thích các triệu chứng hoặc làm bộc phát bệnh.

– Lạm dụng chất: Những loại thuốc gây ảnh hưởng đến tâm trí như LSD được cho là có liên quan làm bệnh phát triển.

By Dragan Todorović

Chữa trị

Phương pháp chữa trị rối loạn phân liệt cảm xúc tốt nhất là kết hợp dùng thuốc lẫn chữa trị tâm lý, với các kỹ năng quản lý cuộc sống.

– Thuốc: Thông thường, các bác sĩ sẽ kê các loại thuốc làm giảm triệu chứng loạn thần, ổn định khí sắc và trị liệu trầm cảm. Những loại thuốc này có thể bao gồm:

• Thuốc chống loạn thần (antipsychotic): Loại thuốc duy nhất được cơ quan quản lý thức ăn và thuốc ở Mỹ (FDA) cho phép dùng đặc biệt chữa trị rối loạn phân liệt cảm xúc là thuốc chống loạn thần paliperidone (Invega). Tuy nhiên các bác sĩ cũng có thể kê các loại thuốc chống loạn thần khác để giúp quản lý các triệu chứng loạn thần như hoang tưởng và ảo giác.
• Thuốc ổn định khí sắc (mood-stabilizing): Khi rối loạn phân liệt cảm xúc là loại lưỡng cực thì thuốc ổn định khí sắc có thể giúp ổn định các cơn hưng cảm và trầm cảm.
• Thuốc chống trầm cảm: Nếu là loại trầm cảm thì các thuốc chống trầm cảm có thể giúp quản lý các cảm xúc buồn bã, tuyệt vọng hoặc gặp khó khăn với các giấc ngủ và tập trung.

– Chữa trị tâm lý (psychotherapy):

• Cá nhân: Chữa trị tâm lý có thể giúp bình thường hóa các xu hướng và giảm thiểu các triệu chứng bệnh. Xây dựng mối quan hệ tin tưởng với người chữa trị có thể giúp bệnh nhân hiểu rõ hơn tình trạng của họ và học cách quản lý triệu chứng. Những buổi học hiệu quả tập trung vào việc lập ra những kế hoạch, giải quyết vấn đề và các mối quan hệ.
• Chữa trị theo nhóm hoặc gia đình: Chữa trị càng có hiệu quả hơn nếu bệnh nhân có thể thảo luận những vấn đề ngoài đời thực mà họ gặp phải với người khác. Những nhóm ủng hộ có thể giúp làm giảm sự cô lập xã hội mà người bệnh gặp phải.

– Huấn luyện những kỹ năng sống: Tập trung vào việc cải thiện kỹ năng giao tiếp xã hội và giúp bệnh nhân có thể tham gia vào các hoạt động thường ngày. Những kỹ năng này đặc trưng trong từng hoàn cảnh khác nhau như ở nhà, hoặc công ty.

– Nhập viện: Trong giai đoạn khủng hoảng hoặc với những triệu chứng nghiêm trọng, bệnh nhân cần nhập viện để có thể đảm bảo an toàn, ăn uống, nghỉ ngơi đầy đủ và được chăm sóc cá nhân.

– Phương pháp sốc điện (ETC): Với người trưởng thành mắc rối loạn phân liệt cảm xúc không phản ứng với thuốc hay chữa trị tâm lý thì có thể cân nhắc phương pháp sốc điện.

Xin lưu ý rằng những thông tin bên trên chỉ cung cấp thông tin về bệnh và không nên được dùng để tự chẩn đoán. Nếu bạn lo lắng mình hoạc người thân có thể mắc bệnh, xin hãy đi khám bác sĩ để nhận được chẩn đoán chính xác cũng như sự can thiệp phù hợp nhất do tình trạng và triệu chứng khác nhau với từng người.

Dịch và chỉnh sửa: Hải Đường Tĩnh Nguyệt

Tham khảo:

http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/schizoaffective-disorder/home/ovc-20258872

http://www.nami.org/Learn-More/Mental-Health-Conditions/Schizoaffective-Disorder

APA, DSM-IV, page 319.

DSM-IV, Case Book by Spitzer et all, 1994.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5029760/

nguồn chính: https://beautifulmindvn.Com/2017/02/09/roi-loan-phan-liet-cam-xuc/